Sitti Radviyye Medresesi, diğer bilinen adıyla Hatuniye Medresesi, Artuklu Dönemi mimarisinin en erken ve en değerli örneklerinden biri kabul edilir. Yapı, 12. yüzyılın sonlarında (1177-1185 yılları arasında) Artuklu Kutbeddin İlgazi’nin annesi Sitti Radviyye tarafından yaptırılmıştır. Medrese, ismini de bu güçlü ve hayırsever kadından almaktadır.
İki eyvanlı, iki katlı ve açık avlulu medrese plan tipinin öncülerinden olan bu tarihi yapı, kurulduğu dönemden itibaren bölgenin en önemli ilim ve irfan merkezlerinden biri olmuştur.
Sitti Radviyye Medresesi, Mardin’in alametifarikası olan sarı kalker taşından inşa edilmiştir. Zamanın yıpratıcı etkisine rağmen ana hatlarını korumayı başaran yapıda, özellikle taş işçiliğindeki zarafet dikkat çeker.
Ayrıca medrese bünyesinde Artuklu Kutbeddin İlgazi ve annesi Sitti Radviyye türbeleri de yer almaktadır.
Peygamberimiz’in (S.A.V.) Ayak İzi (Kadem-i Şerif)
Yavuz Sultan Selim, 1516-1517 yıllarında çıktığı Mısır Seferi (ve Doğu seferleri) sırasında bölgeden geçer. Mardin halkı, Safevi baskısından kurtulmanın da verdiği rahatlıkla, şehri savaşmadan, kendi rızasıyla Osmanlı komutanlarına açar ve kalenin anahtarlarını teslim eder. Mardinlilerin bu savaşsız, barışçıl ve itaatkar tutumu Osmanlı nezdinde büyük takdir toplar. Müslüman halkın bu bağlılığına jest olarak, kutsal emanetler arasında yer alan orijinal bir Kadem-i Şerif, şehre hediye edilir. Emanet, kentin o dönem en korunaklı ve önemli ilim merkezi olan Sitti Radviyye Medresesi’ne yerleştirilir.
Hatuniye Medresesi’ndeki Sultan II. Abdülhamid Dönemi Beratı
Sitti Radviyye (Hatuniye) Medresesi’nde sergilenen ve üzerinde Sultan II. Abdülhamid’in tuğrasını barındıran tarihi berat (ferman), medresenin Osmanlı dönemindeki hukuki ve ilmi statüsünü gözler önüne seriyor.
Sitti Radviyye (Hatuniye) Medresesi’nde sergilenen ve üzerinde Sultan II. Abdülhamid’in tuğrasını barındıran tarihi berat (ferman), medresenin Osmanlı dönemindeki hukuki ve ilmi statüsünü gözler önüne seriyor.
Medresede yer alan bilgilere göre; Hatuniye Medresesi müderrislerinden (öğretim görevlisi) Seyyid Muhammed Kemal Zeyd’in padişaha olan bağlılığı ve liyakati, devletin yönetim merkezi olan Paşa Kapısı’nda (Makam-ı Vezaret) değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda müderrisin medresedeki görev kaydı ve beratı yenilenmiştir.
Fermanda kesin bir dille; adı geçen müderris Seyyid Muhammed Kemal Zeyd’in dışında hiç kimsenin bu berata ve medresedeki haklarına müdahale etmemesi buyrulmuş, tüm ilgililerin bu emre kesin olarak uyması emredilmiştir. Bu tarihi vesika, Hatuniye Medresesi’nin asırlar boyunca bölgenin en saygın eğitim kurumlarından biri olarak varlığını güçlü bir şekilde sürdürdüğünü kanıtlamaktadır.
Hatuniye Medresesi’ne Nasıl Gidilir?
Sitti Radviyye Medresesi, Mardin’in eski şehir merkezinde, Gül Mahallesi sınırları içinde yer alır. Eski Mardin’in o meşhur, arabaların giremediği dar ve merdivenli sokaklarında yürüyerek yapıya kolayca ulaşabilirsiniz. Çarşı merkezine yürüme mesafesinde olan medrese, Mardin gezi listelerinin olmazsa olmaz rotalarından biridir.