Bu tarihi kentin merkezinde, Hasan Ayyar Çarşısı içinde konumlanan Reyhaniye Camii, yüzyıllardır esnafın ve şehri ziyaret edenlerin huzur durağı olmaya devam ediyor. Bölgedeki geleneksel mimari formların en olgun örneklerinden biri kabul edilen bu yapı, Mardin’in silüetinde önemli bir yere sahiptir.
Reyhaniye Camii’nin Tarihi Geçmişi
Reyhaniye Camii’nin kesin inşa tarihi hakkında farklı görüşler bulunsa da, tarihi vakıf kayıtları yapının köklü geçmişine ışık tutmaktadır:
- İlk Kayıtlar: Camiye ait ilk izler 1540 tarihli vakıf kayıtlarında geçmektedir. Bu da yapının en az 5 asırlık bir geçmişe sahip olduğunu gösterir.
- Bani Tartışması ve Onarımlar: Bazı kaynaklarda 1756 yılında Ahmet Paşa’nın kızı Adile Hanım tarafından yaptırıldığı ya da büyük bir onarımdan geçirildiği belirtilir. Yapı, asırlar boyunca ayakta kalabilmesi adına 19. yüzyılda (kitabelere göre 1888-1889 yıllarında) kapsamlı restorasyonlar görmüştür.
Mimari Özellikleri ve Yapısal Dokusu
Reyhaniye Camii, Güneydoğu Anadolu genelinde sıkça rastlanan “enine gelişen mihrap önü kubbeli” cami planının en gelişmiş örneklerinden biridir.
Mekân Kurgusu ve Taş İşçiliği
- Malzeme: Yapının tamamında Mardin mimarisinin vazgeçilmezi olan, zamanla altın sarısı renk alan düzgün kesme taşlar kullanılmıştır.
- Giriş ve Avlu: Çarşı içinden yüksek ve sade bir kapıyla çapraz tonozlu giriş kısmına geçilir. Caminin kuzeyinde selsebilli (çeşmeli) bir eyvan yer alır. Bu eyvandan akan su, avluya serinlik ve huzur veren bir akustik katar.
- Çarşı ile Bütünleşik Yapı: Caminin teras katının altında, güneye bakan beş adet dükkan yer alır. Bu durum, Osmanlı dönemindeki dini yapıların sosyal ve ticari hayatla ne kadar iç içe tasarlandığının harika bir kanıtıdır.
Minaresi
Caminin minaresi kendine has oranları ile dikkat çeker. Kare bir kaide üzerinde yükselen sekizgen gövdeli minare, şerefe bölümünden sonra silindirik bir form alır ve sivri bir külahla göğe uzanır.