Dolmabahçe Camii, Bezmiâlem Valide Sultan’ın emriyle inşa edilmeye başlanmış, kendisinin 1853 yılında vefat etmesi üzerine oğlu Sultan Abdülmecid tarafından tamamlanmıştır. Tasarımı ünlü mimar Garabet Balyan’a ait olan ve asıl adı Bezmiâlem Valide Sultan Camii olan yapı, 1855 yılında düzenlenen bir cuma merasimiyle ibadete açılmıştır.
Mimari Üslup ve Yapısal Özellikler
Cami; Barok, Rokoko ve Ampir gibi Batılı üslupların, dönemin yerleşik sanat birikimi ve estetik anlayışıyla harmanlanması sonucunda özgün bir yorumla inşa edilmiştir. Yapının mimari kurgusunda şu detaylar öne çıkar:
- Kubbe Yapısı: Klasik Osmanlı mimarisinden farklı olarak kubbe, doğrudan duvarlar üzerine oturtulmuştur. Duvarların bu yük altında yanlara doğru açılmasını önlemek amacıyla köşelere dikdörtgen formlu yüksek ağırlık kuleleri yerleştirilmiştir.
- Hünkar Kasrı: Taş ve mermer işçiliğiyle yükselen caminin ön cephesini, iki yandan dışa taşan iki katlı Hünkar Kasrı kaplar. Kasır; iki yandaki “L” biçimli kanatlar ve daha içeride konumlanan bir orta hacimden oluşur.
- Minareler: Caminin ana gövdesinden bağımsız tasarlanan minareler, kasrın iki köşesinde yükselir. İnce, uzun formları ve yivli gövdeleriyle dikkat çeken minarelerin şerefe altları akant yaprakları ile bezelidir.
İç Mekân ve Süslemeler
Camiye Hünkar Kasrı’nın antresinden girilir. Kasrın genelinde olduğu gibi, çok sayıdaki pencere sayesinde iç mekânda oldukça aydınlık ve ferah bir atmosfer hâkimdir.
Zemini iri kırmızı tuğlalarla döşeli olan harimin kubbe içi ve pandantifleri; yaldız ve yağlı boya kalem işleriyle tamamen Batı tarzında süslenmiştir. Renkli mermer işçiliğinin seçkin örneklerini sunan mihrap ve minberde, klasik çizgiden uzaklaşılarak Barok tarzı bezemelere ağırlık verilmiştir.
Tarihsel Süreç
1948-1961 yılları arasında Hünkar Kasrı ile birlikte Deniz Müzesi olarak hizmet veren yapı, müzenin yeni binasına taşınmasının ardından restore edilerek yeniden ibadete açılmıştır.